1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΡΕΘΥΜΝΗΣ

 

« Γλυπτά & Ενεπίγραφες πλάκες του Ρεθύμνου»

1o2.jpg 

 

  

  Η βραβευμένη από το "ΦΙΛΩΝΑ" εργασία, συγκαταλέγεται στις εργασίες εκείνες των εκπαιδευτικών, που με τη συνεργασία των μαθητών τους, παρουσιάζουν έργα όχι σε επίπεδο μαθητικών εργασιών, αλλά μελετών  που δεν συγκεντρώνουν μόνο το τοπικό ενδιαφέρον, αλλά  προκαλούν το ενδιαφέρον με την καταγραφή στοιχείων της Ελληνικής Ιστορίας, που αφορά όλους μας.

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ
 
1. της κ. ΜΑΡΙΕΤΤΑΣ Γ. ΑΣΗΜΟΜΥΤΗ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ 1ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ

… Το θέμα μας ήταν ήδη προαποφασισμένο, απλά επιλέγησαν οι μαθητές του Β5 που, μαζί με το δραστήριο καθηγητή τους κ. Κωστή  Ηλ. Παπαδάκη, άρχισαν να συλλέγουν όλα τα στοιχεία εκείνα, τα οποία θα έκαναν την εργασία του, αν και σχολική, πληρέστατη και επιστημονικά τεκμηριωμένη.

    Οι μικροί μαθητές μας ανοίχθηκαν στον έξω κόσμο, ευαισθητοποιήθηκαν και ό,τι αφορά την πόλη μας και τους κατοίκους της και ενεργοποιήθηκαν ποικιλοτρόπως. Γνώρισαν κάθε γωνιά της πόλης τους, ήρθαν να’ επαφή με τις καινούργιες μεθόδους δουλειάς: μαγνητοφωνήσεις, συνεντεύξεις, φωτογραφίσεις, έγραψαν και έλαβαν επιστολές και έτσι αισθάνθηκαν χρήσιμοι όλοι τους, γιατί δούλεψαν όλοι μαζί, ένιωσαν τη χαρά της  δημιουργίας και βελτίωσαν τις μεταξύ τους σχέσεις …

2. του κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΜΙΩΝΗ
ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η Περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί μια καινοτομία στην τυπική εκπαίδευση. Παρουσιάζεται ως μια ιδιαίτερη περίπτωση, με ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά με μεθόδους, που την κάνουν να ξεχωρίζει από τις συμβατικές εκπαιδευτικές διαδικασίες και τολμά την υπέρβασή τους.

Μέσα από τις διαδικασίες της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές αλλά και στους δασκάλους τους, να εκφράσουν και να δημιουργήσουν. Μελετούν το χώρο, στον οποίο ζουν και δίνουν αξία στο κάθε τι, ερευνούν το περιβάλλον τους και ανακαλύπτουν τα μυστικά που κρύβει. Γνωρίζουν ό,τι είναι γύρω τους και έτσι το αγαπούν περισσότερο, διαμορφώνουν στάσεις και καλλιεργούν αξίες.

Στην περιβαλλοντική Εκπαίδευση το ενδιαφέρον δεν εστιάζεται μόνο στο φυσικό αλλά και στο τεχνητό, ακόμα και στο κοινωνικό – πολιτιστικό περιβάλλον.

Τα γλυπτά και οι επιγραφές είναι μια έκφανση του πολιτισμού μας και η ενασχόληση με αυτά αποτελεί μια γόνιμη δραστηριότητα στα πλαίσια της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης …..

3ο του κ. ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ
ΘΕΟΛΟΓΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ - ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ
της παρούσας έκδοσης
 

Ο ρόλος της Τέχνης στην εκπαίδευση  έχει πολύ μεγάλη σημασία. Εδώ η καλλιτεχνική εμπειρία, που ξυπνά την ευαισθησία των παιδιών αλλά και των μεγάλων, ενθαρρύνει την πρωτοβουλία και τους επιτρέπει την ανάληψη δράσης….

Οι μαθητές μας κάθε γλυπτό το μελετούσαν ως προς το είδος, το μέγεθος, το υλικό κατασκευής του, το χρόνο που έγιναν τα  αποκαλυπτήρια, το γλύπτη και ως προς τις τυχόν  επιγραφές που υπάρχουν πάνω σε αυτό. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια ποικίλης βιβλιογραφίας και μάλιστα του Τοπικού Τύπου, εφ’ όσον πρόκειται για ρεθεμνιώτικες ιστορικές μορφές, συνέτασσαν το σχετικό βιογραφικό του κάθε τιμώμενου με γλυπτό προσώπου. Στο τέλος του κάθε γλυπτού παρέθεταν τη σχετική βιβλιογραφία.

΄Οσον αφορά, τώρα, τις ελληνόγλωσσες  επιγραφές η προσπάθεια, αρχικά, εντοπιζόταν στην ανάγνωση της δυσανάγνωστης, πολλές φορές, επιγραφής, ενώ, στη συνέχεια, με στοιχεία που οι μαθητές έπαιρναν από προσωπικές συνεντεύξεις ή αλληλογραφία με πρόσωπα που γνωρίζουν, κατέγραφαν την ιστορία του προσώπου ή του οικοδομήματος στο οποίο αναφέρεται η επιγραφή και παρέθεταν και πάλι τη σχετική με το πρόσωπο ή το οικοδόμημα βιβλιογραφία.

Περιττό να σημειώσουμε ότι μέσα από τις μορφές που απεικονίζουν τα παραπάνω γλυπτά και τα κείμενα των εντοιχισμένων πλακών της πόλεώς μας προβάλλεται η ιστορία και η δημόσια ζωή του τόπου μας με έναν τρόπο εύγλωττο, εκφραστικό, άμεσο και εποπτικό, που προχωρεί πολύ πιο πέρα από τα απλά λόγια….

 
Oι μαθητές του τμήματος Β5
του 1ου Γυμνασίου Ρεθύμνης
κατά το σχολικό έτος 1998-1999
 
 

1η Ομάδα                                                                   2η Ομάδα

Τσιγδινού Μαρία                                                        Σταθουράκη Ευαγγελία
Σταματογιαννάκη Φιλία                                               Σταυρουλάκης  Βαγγέλης
Σταυρόπουλος Μάρκος                                                Σπυριδάκη Πανδώρα
Τσουπάκης Αντρέας                                                     Σφακιανάκης Γιάννης
Φραγκούλη Καλλιόπη                                                  Τσιμπουκάκης Γιάννης
Χατζηδάκη Εριφίλη                                                      Τσιγδίνος Λευτέρης


3η Ομάδα                                                                      4η Ομάδα

Χατζηδάκη Στέλλα                                                       Τσαγκαράκη Κατερίνα
Σταγάκη Χρυσούλα                                                      Σπιταδάκης  Παντελής
Τσαχάκης  Κώστας                                                       Σχοινάκη  Ιωάννα
Χατζηδάκη ΄Αννα                                                       
Χριστονάκη Στέλλα

 

  ΑΝΑΦΟΡΑ σε γλυπτά και  κείμενα που καταγράφονται στην έκδοση:

 

ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ

  as1.jpg

 

ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ
Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ

 Η ανέγερση μνημείων ηρώων για τους νεκρούς οπλίτες είναι ένα φαινόμενο που πρωτοεμφανίστηκε στη Γαλλία το 1870 και πήρε διαστάσεις σε ευρωπαϊκή κλίμακα αμέσως μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν από τα χαρακώματα-σφαγεία επέστρεψαν στα σπίτια τους 8.500.000 λιγότεροι στρατιώτες και περισσότεροι από 1.000.000 ανάπηροι. Κάθε ζωντανός φαντάρος είχε  να θυμάται και από ένα νεκρό σύντροφο στην αγκαλιά του. Το θάνατο που πέρασε δίπλα του σχεδόν αγγίζοντάς τον.

 

 

  as2.jpg

 

 Κάθε γειτονιά, κάθε χωριό, κάθε πόλη της Ευρώπης αλλά και του νέου κόσμου είχε κλάψει  και να τιμήσει κάποια δικά της παιδιά σ’ έναν πόλεμο που έμοιαζε  να έχει μόνο ηττημένους. Τα τρισάγια  των εκκλησιών δεν αρκούσαν, για να παρηγορήσουν τον πόνο, να δικαιολογήσουν στη μνήμη το αίμα, να απορροφήσουν τη βουβή αγανάκτηση. Οι υπεύθυνοι, οι φορείς της πολιτικής εξουσίας, έστερξαν έτσι να διαχειριστούν την ηθική αυτή κρίση και αναπόφευκτα να παρέμβουν με πολιτικά και κρατικά μέτρα στη σχέση της κοινωνίας με το θάνατο, που, μέχρι τότε, επαφίετο αποκλειστικά σχεδόν στις φροντίδες των ιδιωτών και των εκκλησιών.

 

 

 

  a.s.3.jpg

 

 Μιλώντας τη δημοσιονομική και ρητορική της γλώσσα, η πολιτική και κρατική γραφειοκρατεία απαλλοτρίωσε πλατείες και δημοτικούς χώρους, χρηματοδότησε την ανέγερση μνημείων – συμβόλων, ανακήρυξε ημερομηνίες γιορτής και αργίας για τις νίκες, κατάρτισε πρωτόκολλα τιμητικών εκδηλώσεων και εκφώνησε άπειρους δεκάρικους (= άσκοπους, ευτελείς ανόητους λόγους) με την ευκαιρία των εγκαινίων. Στη Γαλλία μόνο είχαν  ανεγερθεί μέχρι το 1925 περίπου 30.000 τέτοια μνημεία, ενώ και στην Ελλάδα, που θρηνούσε επιπλέον τη μικρασιατική καταστροφή, μεγαλύτερης ή μικρότερης σημασίας μνημεία ή ηρώα αναγέρθηκαν σε πολλές πόλεις.

 

 

 ΑΓΝΩΣΤΟΣ  ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ
 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:

 Είδος: ανδριάντας

Μέγεθος:  φυσικό

Υλικό: μάρμαρο λευκού χρώματος
Χώρος: ομώνυμη πλατεία

Χορηγός: Συστάθηκε ερανική επιτροπή με πρόεδρο τον Μάνο Τσάκωνα.

Αποκαλυπτήρια: 9-11-1930, με την ευκαιρία του εορτασμού της τακτικής επετείου της Αρκαδικής Εθελοθυσίας και της Εκατονταετηρίδος της Ελληνικής Ανεξαρτησίας (1830-1930)

Κλύπτης: Δ.Ν.Περάκης

΄Ετος κατασκευής 1930

Επιγραφή αδριάντα: (Μπροστά, πάνω στο βάθρο) ανάγλυφη απεικόνιση του μυθικού πτηνού φοίκικας, συμβόλου της αναγέννησης. Πάνω από αυτό υπάρχει το σύμβολο της χριστιανικής πίστης, ο σταυρός (εικ.1)

(Πίσω πλευρά) στεφάνι από δάφνη και σπαθί με την επιγραφή ( εικ.2 ):

"Η ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ"

*

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (1864-1936)

 

beniz1.jpg

 

  

   Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο μεγαλύτερος πολιτικός της νεότερης Ελλάδας, γεννήθηκε στο χωριό Μουρνιές της Κρήτης, κοντά στα Χανιά, στις 23 Αυγούστου 1864, από τον Κυριάκο και τη Στυλιανή Βενιζέλου.

Δύο χρόνια μετά τη γέννησή του, ξέσπασε η Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866. Μετά την αποτυχία  της επανάστασης κατέφυγε με την οικογένειά του στη Σύρο και έζησε εκεί ως το 1872, όταν δόθηκε  αμνηστία από τους Τούρκους.

 Στο διάστημα αυτό παρακολούθησε τα μαθήματά του στο δημοτικό σχολείο της Σύρου και μετά το 1872 στο γυμνάσιο Χανίων, όπου επέστρεψε και πάλι η οικογένειά του.

   Συνέχισε τις σπουδές του στην Αθήνα, στο γνωστό, τότε, εκπαιδευτήριο του Αντωνιάδου. Ο πατέρας του θέλησε  να τον εισαγάγει στο εμπόριο, με το οποίο ασχολούνταν και ο ίδιος, ώστε αργότερα να τον διαδεχτεί στη διεύθυνση των εμπορικών του επιχειρήσεων. ΄Όμως, ο πρόξενος της Ελλάδας στα Χανιά Γεώργιος Ζυγομαλάς, που είχε παρακολουθήσει το νεαρό Ελευθέριο, είπε στον Κυριάκο ότι αδικεί το γιο του και ότι θα έπρεπε να τον αφήσει να συνεχίσει τις σπουδές του.      

        ΄Ετσι, ο Ελευθέριος επανήλθε στην Αθήνα, σπούδασε νομικά και έλαβε το δίπλωμά του το 1886. Επέστρεψε στην Κρήτη και άρχισε να ασκεί τη δικηγορία.    

      Κατά τις ώρες της σχολής του μελετούσε κάθε είδος βιβλία και είχε επιδοθεί στην εκμάθηση διαφόρων ξένων γλωσσών. Μελετούσε, επίσης, και τους αρχαίους ΄Ελληνες συγγραφείς, προς τους οποίους τον διέκρινε ιδιαίτερη αδυναμία.

       Μετά την κατάργηση των προνομίων της Κρήτης από το Σουλτάνο, ο Βενιζέλος ανέλαβε την ηγεσία της επανάστασης που υποχρέωσε τους Οθωμανούς να παραχωρήσουν αυτονομία στο νησί με ύπατο αρμοστή τον πρίγκιπα Γεώργιο. Ακολούθησαν  εκλογές και ο Βενιζέλος εκλέχτηκε βουλευτής και ανέλαβε το υπουργείο Δικαιοσύνης. Παραιτήθηκε, όμως, το 1901, γιατί διαφώνησε με τον Πρίγκιπα ως προς την εκπόνηση φιλελεύθερου Συντάγματος. Ο Βενιζέλος, με έδρα το Θέρισο, κήρυξε επανάσταση το 1905. Νέος αρμοστής διορίστηκε ο Αλ. Ζαΐμης. Αλλά ο Ζαΐμης αναγκάστηκε, τελικά να αποχωρήσει, γιατί η Κρητική Βουλή κήρυξε την ένωση με την Ελλάδα (1908). 

      Μετά από εκλογές, τον Απρίλιο του 1909, ο Βενιζέλος έγινε Πρόεδρος της Συνέλευσης των Κρητών και ύστερα και Πρωθυπουργός της Κρητικής Πολιτείας. Δεν άσκησε όμως, για πολύ τα ανώτατα αυτά αξιώματα στην ιδιαίτερη πατρίδα του, γιατί, μετά; Από πρόσκληση της ηγεσίας του Στρατιωτικού Συνδέσμου, αναμείχθηκε ενεργά στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας (Γουδί 1909).

      Η μεγάλη ώρα του Βενιζέλου είχε σημάνει πια. Οι πολιτικές του ενέργειες στο ανήσυχο περιβάλλον της Αθήνας είχαν όχι μόνο την ευκαμψία και ευστροφία καταπληκτικής, ασυνήθιστης μέχρι τότε πολιτικής δραστηριότητας, αλλά και τη σφραγίδα μιας εκρηκτικής φυσιογνωμίας, η οποία κινούνταν και ενεργούσε με τη σφοδρότητα καταιγίδας.

      Στις 12 Σεπτεμβρίου του 1910 παραιτήθηκε από το ανώτατο αξίωμα της Κρητικής Πολιτείας, ίδρυσε το κόμμα των Φιλελευθέρων και, τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, σχημάτισε την πρώτη του κυβέρνηση.

       Σιγά-σιγά, άρχισε να δημιουργείται η μεταξύ των ετών 1910 και 1920 περίοδος επιβλητικής ανόδου του Ελληνισμού, που ήταν από τις λαμπρότερες του εθνικού μας βίου. Την δεκαετία αυτή επιτεύχθηκε ό,τι ήταν δυνατόν να ποθήσει και ότι δεν ήταν δυνατόν ούτε να ονειρευτεί, πριν την εποχή του Βενιζέλου, η ελληνική ψυχή.

       Από τον Οκτώβριο του 1910 μέχρι την κήρυξη του α΄ Βαλκανικού πολέμου (1912) πέτυχε, μεταξύ άλλων, να αναδιοργανώσει τη δικαιοσύνη και τη διοίκηση, να εμπεδώσει την τάξη και την αγροτική ασφάλεια, να εξυγιάνει την οικονομία, να εφαρμόσει δικαιότερη κατανομή των φόρων και να λάβει μέτρα προστασίας των εργατών και των αγροτών. Με την εφαρμογή των ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων ικανοποίησε τα κοινωνικά αιτήματα; Της επανάστασης στο Γουδί, ανέτρεψε τα υπολείμματα του φεουδαλισμού και έδωσε νέα πνοή και κατεύθυνση στην πνευματική, κοινωνική και οικονομική εξέλιξη του Ελληνικού λαού.

      Στις 5 Οκτωβρίου του 1912 η Ελλάδα μπήκε στον α΄ βαλκανικό πόλεμο και τα πολεμικά γεγονότα επαλήθευσαν πλήρως τις  προβλέψεις του Βενιζέλου που είχε διατυπώσει πριν από πέντε, μόλις, μήνες. ΄Εκτοτε, του αναγνωρίστηκε η ιδιότητα ότι, με τω σωκρατικό δαιμόνιο της ενόρασης που διέθετε, είχε τη δύναμη να προβλέπει την εξέλιξη των διαφόρων εθνικών ζητημάτων.

      Στις 14 Οκτωβρίου του 1913, η Κρήτη πέτυχε, τελικά, την ένωσή της με την Ελλάδα. Στο φρούριο του Φιρκά, στα Χανιά, σε τελετή στην οποία πρωτοστατούσαν ο βασιλιάς Κωνσταντίνος και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, η ελληνική σημαία υψώθηκε πάνω από την Κρήτη.

      Πολλά τιμημένα ονόματα προβάλλουν στον κατάλογο των αγωνιστών και την απελευθέρωση της Κρήτης, ο Δασκαλογιάννης, ο Σήφακας, ο Κόρακας, ο Σφακιανάκης, ο Κούνδουρος και, βέβαια, ο Ελ. Βενιζέλος. Απ’ όλους αυτούς μόνο ο τελευταίος ξεπέρασε το επίπεδο της εθνικής αναγνώρισης και διακρίθηκε διεθνώς. Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτή η τύχη δόθηκε στο Βενιζέλο, έναν αγωνιστή με ασήμαντο στρατιωτικό τάλαντο αλλά με εξαιρετικά ιδιοφυή πολιτική προσωπικότητα.  

      Και οι επιτυχίες του μεγάλου άνδρα συνεχίζονται. ΄Ετσι, σε διάστημα λιγότερο του δεκαμήνου, η Ελλάδα απέκτησε την ΄Ηπειρο και τη Μακεδονία  και η εδαφική της έκταση διπλασιάστηκε, ενώ ο πληθυσμός της από 2,5 εκατομμύρια πλησίασε τα πέντε.

      Μεγάλο, διεθνές γεγονός, η κήρυξη του α΄ παγκοσμίου πολέμου, την 1η Αυγούστου 1914, ήλθε να ταράξει τα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας. Με βαθιά  πολιτική περίνοια ο Βενιζέλος κατόρθωσε να κρατήσει τη χώρα αρχικά μακριά από τη σύρραξη. Ταχέως, όμως, υπήρξε ανάγκη η Ελλάδα να ξεκαθαρίσει τη θέση της. Και από τότε αρχίζει ο επάρατος διχασμός. Μετά από ένα έτος δραματικών συζητήσεων, επανειλημμένων παραιτήσεων και ανακλήσεων του Βενιζέλου στην εξουσία, ο ψηφισμένος  και εκφραστής της θέλησης του λαού πρωθυπουργός, αναγκάστηκε, τελικά, σε παραίτηση την 24η Σεπτεμβρίου του 1915, γιατί ο Βασιλιάς δεν ενέκρινε τη δήλωσή του στη Βουλή των Ελλήνων ότι η Ελλάδα  θα πολεμούσε εναντίον του συνόλου των εχθρών της Αντάντ. ΄Ετσι ο Βενιζέλος  θα μείνει εφεξής μόνος στον επικό αγώνα του για τη δημιουργία της Μεγάλης Ελλάδας.

      Δραματικές πολιτικές εξελίξεις έλαβαν χώρα κατά τη διαδρομή των δύσκολων ετών για την Ελλάδα, 1916 και 1917, ενώ κατά τη διάρκεια του 1918 ο Βενιζέλος, κύριος της κατάστασης, κατόρθωσε να αναδιοργανώσει και πάλι τη Χώρα και το στρατό και να συντρίψει τους γερμανοβουλγάρους στο Σκρα στις 17 Μαΐου του 1918, με αποτέλεσμα να ζητήσουν λίγο βραδύτερα οι Βούλγαροι ανακωχή, απαρχή του τέλους του μεγάλου πολέμου.

      Την 31η Οκτωβρίου 1918 υποτάχτηκαν και οι Τούρκοι και άνοιξαν για τους συμμάχους τα Στενά. Ελληνική στρατιωτική αποστολή εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ύψωσε την Ελληνική σημαία στο διοικητήριο του λιμανιού. Στις 8 το πρωί, της 1ης Νοεμβρίου 1918, η μουσική του θρυλικού «Αβέρωφ» παιάνιζε  μέσα στον Κεράτιο κόλπο τον Ελληνικό Εθνικό ύμνο, ενώ στις; 8 το πρωί της 22ας Μαΐου του 1919 οι τσολιάδες του 1/38 συντάγματος αποβιβάζονταν στη Σμύρνη και ο εθνομάρτυρας μητροπολίτης Χρυσόστομος ευλογούσε του αποβιβαζόμενους ευζώνους. Ο πονεμένος λαός της Ιωνίας, εκστατικός μπροστά στο θαύμα που τόσους αιώνες προσδοκούσε, έραινε με άνθη και μύρα και8 δάκρυα χαράς τα παιδιά της Μεγάλης Μητέρας.

      Στις 14 Νοεμβρίου 1919 υπογράφτηκε η συνθήκη του Νεϊγύ και στις 28 Ιουλίου1920 η περίφημη συνθήκη των Σεβρών, με τις οποίες ο διπλωματικός δυναμισμός και ο μεγάλος πατριωτισμός του Βενιζέλου εξασφάλιζαν στην Ελλάδα τη δυτική και ανατολική Θράκη και την κατοχή της δυτικής Μικράς Ασίας, που, δυστυχώς, όμως δεν κράτησαν για πολύ. Τον επόμενο κιόλας χρόνο, στις 14 Νοεμβρίου του 1920, με πίεση των ΄Αγγλων προκηρύσσονται εκλογές, τις οποίες ο Βενιζέλος πίστευε ότι θα τις κέρδιζε με το γόητρο των επιτυχιών του, που διέθετε τον καιρό εκείνο. ΄Όμως, βγήκε γελασμένος. Στις 14-11-1920 ο Βενιζέλος ηττήθηκε. ΄Εχασε το πολιτικό παιχνίδι στην Ελλάδα και έφυγε με ματωμένη την καρδιά για το εξωτερικό. Τότε η Αγγλία έσπρωξε τους παλαιοκομματικούς σε πόλεμο κατά του Κεμάλ και όταν, τελικά, εκβίασε τον Κεμάλ και της υποσχέθηκε ότι αναγνωρίζει την κυριαρχία των πετρελαιοφόρων περιοχών του Β.Ιράκ, η Αγγλία εγκατέλειψε τους ΄Ελληνες (αυτή εξάλλου, ήταν η συμφωνία με τον Κεμάλ), για να υποστούν την τρομερή καταστροφή του 1922, που ξερίζωσε κυριολεκτικά τον ελληνισμό από τη Μ. Ασία με όλα τα γνωστά; Επακόλουθα. Είναι σίγουρο ότι αν ο Βενιζέλος ήταν πρωθυπουργός δεν θα ακολουθούσε την πολιτική των ΄Αγγλων και, κατά συνέπεια, δεν θα είχαμε αυτήν, τη θλιβερή κατάληξη.

      Μετά την επάνοδο στον ομαλό πολιτικό βίο και την εκλογική νίκη του Βενιζέλου το 1928, η μεγάλη προσπάθεια για την ανανέωση των κρατικών μας θέσεων σενεχίστηκε4 με ιδιαίτερη φροντίδα. Το 1933, μετά την εναντίον του απόπειρα, ο Βενιζέλος αποσύρθηκε στα Χανιά. Από εκεί, μετά την αποτυχία του στρατιωτικού κινήματος οπαδών του το 1935,  έφυγε από την Ελλάδα και εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Γαλλία, όπου και πέθανε το επόμενο έτος 1936. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Ελλάδα και τάφηκε στο Ακρωτήρι των Χανίων.

     Η Μεγάλη Ελλάδα και ο Ελευθέριος Βενιζέλος είναι δυο ονόματα που αποτελούν μια αχώριστη έννοια στην εθνική συνείδηση όλων των Ελλήνων. Σε διάστημα οκτώ μόλις ετών ενδόξων αγώνων και αμέτρητων θυσιών όλοι σχεδόν οι πόθοι των Ελλήνων εκπληρώθηκαν σε βάθος και σε έκταση. Πέρα από τα όρια  που χαράκτηκαν από τον Εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο ελάχιστα είχε πια να ποθήσει ο Ελληνικός λαός. Τα όρια κράτους και έθνους είχαν περίπου ταυτιστεί.

 Γνωρίσματα του Μνημείου :

Είδος: αδριάντας
Μέγεθος: υπερφυσικό
Υλικό: ορείχαλκος
Χώρος: στην πλατεία Δημοκρατίας έναντι του Δημαρχείου της πόλεώς μας
Χορηγός: Δωρεά Συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής "Το Αρκάδι", επί προεδρίας Γρ. Μοράκη, αριθμός πράξεως 18.6.1978, για την οποία δωρεά το Δημοτικό Συμβούλιο Ρεθύμνης (Δήμαρχος Εμμ. Καλαϊτζάκης) απένειμε σ' αυτόν το μετάλλιο της πόλεως Ρεθύμνης (πράξη: 18.6.1978 Δημοτικού Συμβουλίου Ρεθύμνης).
Αποκαλυπτήρια: 18.6.1978
Γλύπτης: Γιάννης Κανακάκης ο Πεθύμνιος (δωρεάν φιλοτέχνησε)
Επιγραφή: (μπροστά).

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ
(δεξιά πλευρά βάθρου)
Ο ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ
ΡΕΘΥΜΝΙΩΝ "ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ" ΕΠΙ
ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Γ.ΜΟΡΑΚΗ
ΕΝ ΕΤΕΙ 1978 ΕΔΩΡΗΣΕΝ
(και πιο κάτω)
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΝΑΚΑΚΗΣ
Ο ΡΕΘΥΜΝΙΟΣ ΓΛΥΠΤΗΣ
ΔΩΡΕΑΝ ΕΦΙΛΟΤΕΧΝΗΣΕ
(αριστερη πλευρά βάθρου)
ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΟΥ
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Ι. ΚΑΛΑΪΤΖΑΚΗ

*

 

Ο  ΗΡΩΑΣ  ΚΩΣΤΗΣ  ΓΙΑΜΠΟΥΔΑΚΗΣ

 giaboyd.jpg

 

       Ο πρωταγωνιστής του αρκαδικού δράματος, Κωνσταντίνος Δ. Γιαμπουδάκης, καταγόταν από το χωριό ΄Αδελε Ρεθύμνης. Ο πατέρας του Δημήτριος διακρινόταν για την εντιμότητά του γι’ αυτό και είχε ορκιστεί κοτζαμπάσης  στο ΄Αδελε. Η μάνα του Δέσποινα, από το Μέρωβνα Αμαρίου, απέκτησε δύο ακόμη αγόρια, τον Παντελή και τον Κισσάνδρο και δυο θυγατέρες, τη Χρυσή και τη Μαρία.

       Ο Κωστής ήταν μετρίου αναστήματος, αθλητικός τύπος, με πλούσιο ψυχικό κόισμο. Λίγο μελαχρινός στην όψη με καστανά μάτια και επιβλητικό βλέμμα και φορούσε στην κεφαλή του μαύρο μαντήλι. Πολλές φορές τόσο οι χριστιανοί όσο και οι Τούρκοι τον αποκαλούσαν «Γιαμπού», πράγμα που συνηθίζεται και σήμερα ακόμα στην Κρήτη, θέλοντας να τονίσουν το δυναμισμό και τη μεγαλοπρέπεια του προσώπου του.

      Στο χωριό ο Γιαμπουδάκης διατηρούσε μικρό κατάστημα («ντουκιάνι») και έκανε τον κρεοπώλη, μεταπουλώντας σφάγια. Αγαπούσε τον αθλητισμό και ήταν πρώτος απ’ όλους στο βόλι. Οι Τούρκοι δεν τολμούσαν να τον πειράξουν  για την παλικαριά τους και οι χριστιανοί επίσης, τον αγαπούσαν και τον σεβόντουσαν ιδιαίτερα. Πολλές φορές έγινε ήρωας επεισοδίων υπέρ των χριστιανών και δεν άφηνε ευκαιρία χωρίς να διακριθεί φανερώνοντας τη γενναία του καρδιά, η οποία περιέκλεινε  το μυστήριο της λατρείας των ιδεωδών της πίστεως και της πατρίδας.

    Ο Κωστής Γιαμπουδάκης είχε παντρευτεί την Αικατερίνη, το γένος Περακάκη, με την οποία απέκτησε ένα γιο, τον Αριστοφάνη. Φεύγοντας για το Αρκάδι αποχαιρέτησε τη μητέρα του, τη σύζυγό του και τον αδελφό του Κισσάνδρο λέγοντάς τους με απεριόριστο θάρρος και πίστη στο Θεό:

«΄Εχετε γεια για πάντα. Εγώ θα πάω στο Αρκάδι και θα πολεμήσω μέχρι θανάτου. Δεν θα παραδοθώ ποτέ στους Τούρκους».

       Ο αδερφός του θέλησε να τον ακολουθήσει  αλλά ο Κωστής του είπε: «Εγώ θα πάω στον πόλεμο και συ θα μείνεις εδώ. Αφήνω τη γυναίκα μου στο Θεό και στα χέρια σου». Μετά ο Γιαμπουδάκης ασπάστηκε τη μάνα του, τη σύζυγό του, το μικρό του γιο και τον αδελφό του και έφυγε για το Αρκάδι, όπου τον ανέμενε η δόξα και η αθανασία.

       Στις 9 Νοεμβρίου 1866 οι Τούρκοι, που είχαν την αριθμητική υπεροχή, ήταν έτοιμοι να μπουν στο μοναστήρι. Τότε ο Γιαμπουδάκης  ζήτησε την άδεια του ηγουμένου Γαβριήλ Μαρινάκη, για να θέσει φωτιά στην μπαρουταποθήξη, ο οποίος και τον προέτρεψε σε αυτήν την πράξη. Την αμετάθετη απόφασή του για ανατίναξη ο Γιαμπουδάκης την πήρε ύστερα από βαθιά σκέψη και ό,τι έπραξε το έπραξε με πλήρη συνείδηση εμπνεόμενος από τα ευγενέστερα και ανθρωπιστικότερα ιδεώδη.

       Ο Γιαμπουδάκης, αφού υπολόγισε τις συνέπειες που θα είχε η τυχόν πτώση του Αρκαδίου στην τιμή των γυναικών που βρισκόντουσαν κλεισμένες σε αυτό, πήρε τη γενναία απόφασή του «να καεί μαζί με αυτές» και να μην παραδοθούν στην ατίμωση και τον ονειδισμό.  Την απόφασή του αυτή έκαμε γνωστή και στα γυναικόπαιδα, τα οποία βρίσκονταν, τη στιγμή εκείνη, στο ανώγειο της πυριτιδαποθήκης, καθώς και στα ανώγεια των διπλανών κελιών των ιερομονάχων Ζαχαρία; Και Νεοφύτου, για να φύγουν από εκεί, αν ήθελαν. Αλλά όλοι με μια φωνή φώναξαν αποφασισμένοι: «Φωθιά στο μπαρούτι!»

Επομένως, η ανατίναξη ήταν πράξη εθελούσια όχι μόνο του Ηγουμένου και του Γιαμπουδάκη, αλλά όλων των ολοκαυτωθέντων, αφού είχαν προσκληθεί και είχαν μεταβεί μόνοι τους στο χώρο της πυριτιδαποθήκης.

       Ο Ηρακλής  Μανελάκης ήταν παρών στην πυριτιδαποθήκη τη στιγμή εκείθνη της αγωνίας. Ο Γιαμπουδάκης, ο οποίος είχε ανοιχτή τη πόρτα της πυριτιδαποθήκης, επανέλαβε και πάλι την απόφασή του και πρόσθεσε: «Αποφάσισα να δώσω φωθιά στο μπαρούτι, γιοα να μην πέσουμε ζωντανοί στων εχθρών τα χέρια. ΄Οσοι θέλουν να βγουν έξω, να βγουν για να μην έχω εγώ το κρίμα τους». Ο Μανελάκης είπε στο Γιαμπουδάκη: « Εγώ Κωνσταντή, θα βγω έξω κι αν γλυτώσω εγλύτωσα». Τότε ο Γιαμπουδάκης  ασπάστηκε το φίλο του Μανελάκη  και του είπε «επί λέξει»: ΄Αμε στο καλό. Ο Θεός και ο άγιος Κωνσταντίνος να σε ξεμπερδέψουν. Αν θέλει ο Θεός και ξεμπερδέψεις να πας να βρεις τον αδελφό μου και να του πεις στο Θεό και στα χέρια σου το παιδί μου»

       Μόλις ο Μανελάκης βγήκε από την πυριτιδαποθήκη, ο Γιαμπουδάκης πυροβόλησε με την πιστόλα του στην πυρίτιδα. Ο Μανελάκης ήταν τόσο κοντά, που, όπως είπε στον Κσσάνδρο, λίγο έλειψε να πεταχτεί στον αέρα.

       Από το θαυμάσιο αυτό κήρυγμα του Κωστή Γιαμπουδάκη για ένδοξο και ηρωϊκόι θάνατο, όπως μας διέσωσε ο Ηρακλής Μανελάκης αλλά και άλλοι από αυτούς που αιχμαλωτίστηκαν και τελικά επέζησαν, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Κωστής Γιαμπουδάκης είναι ο ήρωας που έβαλε τελικά τη φωτιά στην πυρίτιδα την κρίσιμη εκείνη στιγμή της θυσίας.

 

 Γνωρίσματα 

 

Είδος : Ανδριάντας
Μέγεθος: υπερφυσικό
Υλικό: ορείχαλκος
Χώρος: Στην πλατεία Τεσσάρων Μαρτύρων
Χορηγός: Γενικό Επιτελείο Στρατού (1964)
Αποκαλυπτήρια 10-11-1966
Γλύπτης: Γιάννης Κανακάκης
Επιγραφή (μπροστά στο βάθρο)

 

ΚΩΣΤΗΣ ΓΙΑΜΠΟΥΔΑΚΗΣ
ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΡΚΑΔΙΟΥ
9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1866

 

(δεξιά πλευρά βάθρου)

 

 ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΔΑΠΑΝΑΙΣ
ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ
ΑΡΧΗΓΕΥΟΝΤΟΣ ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ
ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ
ΕΓΕΝΕΤΟ ΕΠΙ ΤΡΙΤΗΣ
ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ
ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ
ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ Μ. ΨΥΧΟΥΝΤΑΚΗ
ΙΑΤΡΟΥ
ΕΝ ΕΤΕΙ 1964
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΝΑΚΗΣ

Ο ΡΕΘΥΜΝΙΟΣ ΕΠΟΙΕΙ

*

ΠΑΝΤΕΛΗΣ  ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ

 

   prevelakis.jpg                                       

         Ο Παντελής Πρεβελάκης γεννήθηκε στο Ρέθυμνο το 1909 και υπήρξε ποιητής, συγγραφέας, δημοσιογράφος, δραματουργός, ακαδημαϊκός και ιστορικός της Τέχνης.

        Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Ρεθύμνου και σπούδασε στα Πανεπιστήμια  της Αθήνας  και του Παρισιού. Ειδικεύτηκε στην Ιστορία της Τέχνης. Διετέλεσε για τέσσερα χρόνια Δ/ντής Καλών τεχνών του υπουργείου Παιδείας, ενώ από το 1939, και για τριανταπέντε ολόκληρα χρόνια, δίδαξε  Ιστορία της Τέχνης στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ.) ΄Εργα του έχουν μεταφραστεί σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες και έχουν διεθνώς αναγνωριστεί.

   Το πρώτο του έργο  Ο Μίμος (1928), δημοσιεύτηκε στο αθηναϊκό περιοδικό Νέα Επιθεώρηση. ΄Αλλα έργα του είναι: Ο Γκρέκο στη Ρώμη, Οι ρτρεις χάριτες, Η γέννηση της Αφροδίτης, Γκρέκο και πολλά άλλα. Ποιητικές συλλογές του είναι: η Γυμνή Ποίηση (1930-1940), Πιο Γυμνή ποίηση (1941), Ο Νέος Ερωτόκριτος  (1973). 

      Θεατρικά του έργα είναι: Το Ιερό σφάγιο (1952), Ο Λάζαρος (1954), Τα χέρι α του ζωντανού Θεού (1955), και το Ηφαίστειο που, όπως και Ο ΄Ηλιος του Θανάτου έχουν βραβευτεί με το Α΄ Κρατικό βραβείο.

      Ο Πρεβελάκης μελέτησε, επίσης, τη ζωή και το έργο του Ν. Καζαντζάκη, στον οποίο απεύθυνε γύρω στα τετρακόσια γράμματα. Τελευταίο έργο του Πρεβελάκη είναι η Αντίστροφη Μέτρηση, που την έγραψε το 1974 και μας ξαναθυμίζει το εφιαλτικό κλίμα της δικτατορίας.
    

       Τα έργα, όμως,  που συνέδεσαν περισσότερο τον Πρεβελάκη με τη γενέτειρά του και την Κρήτη, γενικότερα, είναι: Το χρονικό μιας Πολιτείας, που το είχε ήδη αφιερωμένο από το 1938 στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ρέθυμνο. Η Παντέρμη Κρήτη και η τριλογία του Κρητικού (19848-1950), ένα μυθιστόρημα σε τρεις τόμους (Το δέντρο, Η πρώτη Λευτεριά και η Πολιτεία).

      Με το χρονικό μιας Πολιτείας ο συγγραφέας μας παρασύρει έξω από το χώρο  της ιστορίας. Η Κρήτη σε αυτό το βιβλίο δεν έχει πια να αντιμετωπίσει τον καταστρεπτικό ξεσηκωμό που έμελλε να της αποδώσει την ελευθερία, αλλά το χρόνο και τη δύναμη των πραγμάτων. Η Κρήτη εδώ δεν είναι ο Κωνσταντής, ο Μαρκαντώνης, αλλά το Ρέθυμνο, μια μικρή Πολιτεία χτισμένη γιαλό-γιαλό απάνω στο μεσοστράτι από τα Χανιά στο Μεγάλο Κάστρο. Ο άνθρωπος καταθέτει τη μαρτυρία του μέσα στο γεγονός που είναι τόσο φευγαλέο όσο και αυτός, αλλά που χρειάζεται μια ολόκληρη πολιτεία, για να δοθεί η έννοια της διάρκειας. Αυτή η μικρή πολιτεία είναι σαν ζωντανό πρόσωπο. ΄Εχει τη μνήμη της και τα όνειρά της, τους πόθους της και τους μετανιωμούς της. Μπορεί  να υποφέρει, μπορεί και να ‘ναι ευτυχισμένη. Πάντως, υπάρχει και παίρνουμε επαφή μαζί της, διαμέσου του Πρεβελάκη.  Εδώ, ο Πρεβελάκης μας μιλάει για το Ρέθυμνο, όπως για μιας τυχαία αγαπημένη τόσο πολύ και τόσο πολύ καιρό, που μπορεί να την καταλάβει και να την κρίνει χωρίς να υστερεί καθόλου στην αγάπη του.

   Στην Παντέρμη Κρήτη δίνεται η Κρήτη του 1869 σε συνάρτηση με την καταπληγωμένη και ένδοξη Κρήτη του  1940-44.

            Τέλος, στον Κρητικό περιγράφεται η βαθμιαία απελευθέρωση από τους Τούρκους και η Κρητική Πολιτεία με τους αγώνες του Ελ. Βενιζέλου.

      Τα έργα του Πρεβελάκη διακρίνονται για την τέλεια σμιλεμένη δημοτική τους γλώσσα και για τον απεριόριστο όγκο αγάπης για τον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε.

Με μια διάθεση νοσταλγικής αναπόλησης παρουσιάζει την ατομική και την ομαδική ζωή του Ρεθύμνου. Στα βιβλία του διαφαίνεται η αρχοντιά, η τάξη, η λαχτάρα για την πρωτιά, η σεμνότητα και η ευγένεια των ανθρώπων. Συνήθως, στα έργα του ο Πρεβελάκης διατηρεί ένα ύφος κλασικό, το ύφος  ενός λαϊκού χρονογράφου και έχει το πάθος της λαϊκής λαλιάς. Είναι συγκροτημένος, περιγραφικός, το χιούμορ σπανίζει και κυριαρχεί η αντρίκεια σοβαρότητα. Η Κρητική φύση, η ζωή του χωρικού, όλες οι κοινωνικές εκδηλώσεις, η θρησκεία, όλα αυτά περιλαμβάνονται μέσα στα έργα του.

           Ακόμα, στα έργα του ο Πρεβελάκης  παρουσιάζει το σεμνό κρητικό πολεμιστή, μιλά για τη λευτεριά, την αρετή και την αγάπη, αλλά και για πολλά άλλα σημαντικά πρόσωπα της Κρήτης, όπως το Βενιζέλο, τον Καζαντζάκη, το Ζυμπρακάκη, τον Κόρακα.

    Ο Πρεβελάκης πέθανε από καρδιακή αρρυθμία από την οποία υπέφερε για πολλά  χρόνια, το Σάββατο 15 Μαρτίου του 1986 και η ταφή του έγινε μετά από τρεις ημέρες, το απόγευμα της Τρίτης του ίδιου μήνα, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

 

Xαρακτηριστικά γλυπτού:

Είδος: αδριάντας

Μέγεθος: φυσικό

Υλικό:  ορείχαλκος

Χώρος: Στην αριστερή πλευρά της κεντρικής εισόδου του Δημαρχείου της πόλεως

Χορηγός: Ο γλύπτης-ακαδημαϊκός Γ. Παππάς, που ήταν κουμπάρος του Π. Πρεβελάκη, δωρεάν φιλοτέχνησε (πληροφορία κ. Μ. Αστρινού)

Αποκαλυπτήρια: 15-3-1986

΄Ετος  κατασκευής:1976

Γλύπτης: Γιάννης Παππάς

Διαμόρφωση χώρου: Π. Νικολόπουλος  αρχιτέκτονας   
Επιγραφή:     ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ


*

 

ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ

"ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΛΥΡΑΡΗ"

 

mountakis.jpg

 

 

       Σε ώρες κρίσιμων απειλών και γενικότερης πολιτιστικής ισοπέδωσης γίνεται ιδιαίτερα εμφανής και καίρια η μνήμη των προικισμένων εκείνων δασκάλων και δημιουργών που αφομοίωσαν την παράδοση δημιουργικά και κατάφεραν να εκφράσουν τους πόθους, τους καημούς, τις αρχές και τις ελπίδες του λαού τους και τους αγώνες για τη λευτεριά του τόπου τους.

       ΄Ενας τέτοιος δάσκαλος και δημιουργός ήταν και ο Κώστας Μουντάκης, που υπήρξε ο αντιπροσωπευτικότερος λαϊκός καλλιτέχνης της Κρήτης, που, παράλληλα με το Νίκο Ξυλούρη, πέρασε τις μαντινάδες, τα ριζίτικα, το συρτό και τον πεντοζάλη στις καρδιές της νεολαίας και διέδωσε την κρητική μουσική πέρα από τα σύνορά της Ελλάδας. Ο Κωστής Μουντάκης υπήρξε η δύναμη αλλά και η έκφραση της κρητικής μουσικής και με το έργο του και το ήθος του έγραψε τις λαμπρότερες σελίδες των παραδόσεών μας.

       Πολυτάραχη, γεμάτη μύθους και συμβολισμούς ήταν η ζωή του δασκάλου της κρητικής μουσικής. Γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1926 στην Αλφά, ένα μικρό χωριουδάκι της επαρχίας Μυλοποτάμου. ΄Ηταν το μικρότερο από τα επτά παιδιά του Νίκου και της Καλλιόπης Μουντάκη.

       Η ράτσα του κρατεί από πολέμαρχους και καπεταναίους των απελευθερωτικών αγώνων της Κρήτης. Οι Μουντάκηδες κατάγονται από τον Καλλικράτη Σφακίων και ο προππάπος τους, Μανούσος, σκοτώθηκε δίπλα στον Χζατζημιχάλη Νταλιάνη, στο Φραγκοκάστελο, το 1827. Μετά την επανάσταση, οι Μουντάκηδες ξεριζώθηκαν. ΄Αλλοι πήγαν στα Χανιά, άλλοι στον Αποκόρωνα και άλλοι στην ΄Αλφά Μυλοποτάμου.

       Ο πατέρας του Κώστα  Μουντάκη πέθανε τρεις μήνες μετά τη γέννησή του. Ο μικρός Κώστας τελείωσε το δημοτικό το 1938, πέτυχε στο ημιγυμνάσιο Πανόρμου, αλλά διέκοψε τις σπουδές του λόγω οικονομικών δυσκολιών της πολυμελούς οικογένειάς του.

      Από πολύ μικρός έδειξε την κλίση του στη λύρα. Την πρώτη του λύρα την απέκτησε το 1943, δίνοντας ένα αρνί  και πέντε οκάδες τυρί. Λίγο πριν τον πόλεμο ο Μουντάκης ακολούθησε έναν πλανόδιο μικροπωλητή και οι εμπειρίες της εποχής εκείνης έδωσαν αργότερα ένα από τα σημαντικότερα έργα του, τον Πραματευτή. Την ίδια εποχή το Ρέθυμνο ήταν το κέντρο της κρητικής μουσικής, όπου μεσουρανούσαν ο Ανδρέας Ροδινός, ο Μπαξεβάνης, ο Στέλιος Φουσταλιέρης, ο Καρεκλάς κ.α.

       Το 1948 ο Μουντάκης κατετάγη στη χωροφυλακή. Υπηρέτησε στα Χανιά, στα Σφακιά και στην Αθήνα, όπου, το διάστημα 1950-1952, αποσπάστηκε στο ιδιαίτερο γραφείο του Σοφοκλή Βενιζέλου.

Το έτος 1955 κυκλοφορεί ο πρώτος του δίσκος σε συνεργασία με τον Κουτσουρέλη, με τραγούδια όπως ο περίφημος Ζητιάνος και η Ρεθυμνιωτοπούλα. Ακολουθεί μια αστείρευτη πορεία δισκογραφικών εκδόσεων, που τον καθιερώνουν ως τον περισσότερο ηχογραφημένο λυράρη της  Κρητικής μουσικής.  « ΄Ένα ματσάκι γιασεμιά», «Αργαλειός», «Μυλωνάδες και μαζώχτρες», «Ερωτόκριτος», «Κρητικός γάμος», «Αναφορά στον Καζαντζάκη» κ.α. είναι μερικά μόνο δείγματα της δουλειάς του την εποχή εκείνη.

        Η φήμη του απλώνεται σε όλη την Κρήτη και καθιερώνεται ως πρώτος λυράρης του νησιού, με μεγάλη απήχηση στους Κρητικούς της διασποράς, τους οποίους συχνά επισκεπτόταν. Το 1960 επισκέπτεται την Αμερική και το 1971 τον Καναδά, την Αυστραλία και άλλες χώρες με ελληνική ομογένεια.

        Το 1975, μετά από μια περιπέτεια της υγείας του, διακόπτει την επαγγελματική του δραστηριότητα και παίζει μόνο σε επιλεγμένα γλέντια και εκδηλώσεις. Την περίοδο αυτή αισθάνεται όλο και επιτακτικότερη την ανάγκη για παιδεία. ΄Εχει πάρει την πολύ δημιουργική ιδέα να ιδρύσει σχολές στις μεγαλύτερες πόλεις της Κρήτης και να διδάξει τα κρητικόπουλα κρητική λύρα. Τα  αποτελέσματα υπήρξαν λαμπρά και πολύ εντυπωσιακά. Εκατοντάδες νέα παιδιά (αγόρια και κορίτσια) έμαθαν λύρα από το Μουντάκη, τον άνθρωπο που σεβάστηκε όσο λίγοι τη λαμπρή μουσική παράδοση της Κρήτης. Δεξιοτέχνης ο ίδιος στο δοξάρι μάθαινε τα απλά πατήματα στους νεαρούς μαθητές του και τους δασκάλευε  τη μυστική διαδικασία της μελωδίας. Ο Μουντάκης, επίσης, συμπαραστέκεται τον ίδιο καιρό με διάφορους τρόπους και στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών και γίνεται πολύτιμος συνεργάτης του εργαστηρίου και των ερευνητικών προγραμμάτων εθνομουσικολογίας.

       Το 1979 ιδρύει  την πρώτη σχολή λύρας στο Ωδείο του Ηρακλείου «Απόλλων», για να ακολουθήσουν το Ρέθυμνο (1980), τα Χανιά (1981), ο ΄Αγιος Νικόλαος (1983) και το Ελληνικό Ωδείο» της Αθήνας (1985), αν και παλιότερα είχε αρχίσει μαθήματα και στην «Παγκρήτιο ΄Ενωση».

Ο Κώστας Μουντάκης δεν ήταν απλός λαϊκός μουσικός και τραγουδοποιός της σημερινής Κρήτης. ΄Ηταν  ένας βάρδος, ένας γνήσιος εκφραστής της λεβεντιάς, της ομορφιάς, της λευτεριάς, και της δημοκρατικότητας που χαρακτηρίζουν την κρητική ψυχή.

       Ο Κώστας Μουντάκης, ο άνθρωπος που σεβάστηκε όσο λίγοι τη λαμπρή μουσική παράδοση της Κρήτης, πέθανε το 1991. Το θλιβερό άγγελμα του θανάτου του γέμισε με θλίψη όλο τον κρητικό λαό. Ο θάνατος του Κώστα Μουντάκη δε σηματοδοτεί παρά μόνο τη φυσική απουσία του μεγάλου δεξιοτέχνη και δάσκαλου, που εξακολουθεί, πάντως, να διδάσκει και να εμπνέει μέσα από τις ηχογραφήσεις και την υποδομή που δημιούργησε  στη δημιουργία της υπερδραστήριας ζωής του. ΄Εργα ζωής, όπως το δικό του, δεν μπορεί ο θάνατος να τα σταματήσει!…

       Η δύναμη της μουσικής , η δύναμη της λαϊκής παράδοσης, η δύναμη του λυράρη δημιουργού Κώστα Μουντάκη, ενώνει όλους τους Κρητικούς3 σε μια προσπάθεια με φιλόδοξες προοπτικές για την πολιτιστική παράδοση της Κρήτης.

Ο Γιώργος  και μη Ηρώ Σγουράκη οραματίστηκαν και έβαλαν τα θεμέλια της πνευματικής, καλλιτεχνικής και πολιτιστικής εταιρείας «Μνήμη Κώστα Μουντάκη», που δημιουργήθηκε, για να τιμηθεί η κρητική μουσική μέσα από το έργο και τη ζωή του μεγάλου λαϊκού καλλιτέχνη. Το κείμενο δημιουργίας της εταιρίας υπέγραψαν τριάντα ένας βουλευτές που ψηφίζονται στην Κρήτη ή εκλέγονται μεν σε άλλες περιφέρεις της Χώρας έχουν, όμως κρητική καταγωγή.

       Οι οραματιστές και θεμελιωτές της Εταιρείας φιλοδοξούν η παρουσία, το ήθος και η κρητική συνείδηση του Κώστα Μουντάκη να αποτελέσουν το παράδειγμα για τις μέλλουσες γενιές που καλούνται να διατηρήσουν την πολιτική μας ταυτότητα και κληρονομιά.

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΓΑΛΜΑΤΟΣ:

Είδος: αδριάντας
Μέγεθος: φυσικό
Υλικό: ορείχαλκος
Χώρος: Στην πλατεία που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Καζχαντζάκη και Ζυμβρακάκη. Ο χώρος παραχωρήθηκε με το πρακτικό 9/3.6.93 του Δημοτικού Συμβουλίου  (Σκεπτ: 281/93)
Χορηγός: Πνευματική Καλλιτεχνική Πολιτιστική Αστική Εταιρία  "Μνήμη Κ. Μουντάκη"
Αποκαλυπτήρια: 25-8.1997
Γλύπτης: Πραξιτέλης Τζανουλίνος
Επιγραφή: (μπροστά)

ΚΩΣΤΑΣ ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ
ΛΥΡΑΡΗΣ - ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
(Αριστερή πλευρά του βάθρου):
ΦΙΛΟΤΕΧΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΓΛΥΠΤΗ
ΠΡΑΞΙΤΕΛΗ ΤΖΑΝΟΥΛΙΝΟ
ΜΕ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ
"ΜΝΗΜΗ ΚΩΣΤΑ ΜΟΥΝΤΑΚΗ"
ΠΡΟΕΔΡΟΣ: ΜΑΝΟΛΗΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ
ΜΕΛΗ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΦΑΤΟΣ
ΡΟΥΣΣΕΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗΣ
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ
ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΓΓΕΛΑΚΗΣ
ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ &  ΗΡΩ ΣΓΟΥΡΑΚΗ
ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΑΚΗ
25 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1997

 

 ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Είσοδος Μελών

mail.google 3
Ιουλ 2314

ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ Φώς στο σκοτάδι, που χαρίζει την ελπίδα, 'Ιριδας χρώματα ξεχύνονται εμπρός σου, Λάμψεις ουράνιες που τρέφουν την πατρίδα, Ωραίου και Αληθινού Ναός όπου Νούς σε προσκύνημα κερί ανάβει Aγάπης, Κάλλους, Πνεύματος. Σε αντάρας πέλαγα, σύ, ω!… Περισσότερα
Οδυσσέας Ελύτης
Μαρ 1994

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ

OΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Νεανικά χρόνια Ο Οδυσσέας Ελύτης γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του Παναγιώτη Αλεπουδέλλη και της Μαρίας Βρανά. Ο πατέρας του καταγόταν από τον συνοικισμό Καλαμιάρης της… Περισσότερα
Κωστής Παλαμάς
Μαρ 1738

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, διηγηματογράφος και θεατρικός συγγραφέας, από τις σπουδαιότερες πνευματικές φυσιογνωμίες του νέου Ελληνισμού. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής «γενιάς του 1880» και της αποκαλούμενης «Νέας… Περισσότερα