ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΒΡΙΤΟΥ - ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΝΑΟΙ ΑΜΑΡΙΟΥ

 

 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ  ΕΙΚΟΝΕΣ  ΑΜΑΡΙΟΥ

Από την ΄Εκδοση Γυμνασίου Συβρίτου

ΑΜΑΡΙ (ΝΕΦΣ)

΄Αγιος Γεώργιος (Ρολόγη)

(13ος - 14ος μ.Χ. αι.)

 

agtheo6.jpg

 

 

 

 

Aποτοιχισμένες τοιχογραφίες στην κόγχη του Ιερού του Αγίου Γεωργίου στο Νεφς Αμάρι, (αρχές του 13ου αιώνα).

 

Από την ΄Ανοιξη του 1983 βρίσκονται στο Ιστορικό Μουσείο Ηρακλείου (Μουσείο Καλοκαιρινού).

 

 

 

 Η  Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου βρισκόταν ανάμεσα Μέρωνα και Νεφς Αμάρι σήμερα ερειπωμένος.

 

 ΑΜΑΡΙ

΄Αγιος Νικόλαος  

(15ος μ.Χ. αι.)  Μονόκλιτη  Βασιλική

 

amagnik.jpg

 

 

 

Η εκκλησία βρίσκεται στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου του χωριού.

 

Η αποκατάσταση του ναου εξωτεριοκά, θα του χάριζε την  " πρώτη θωριά"

 

 

 

 agnik5.jpg

  

  Κάτω από τον ασπρισμένο τοίχο κοιμούνται αγιογραφίες. Θα έλθουν άραγε κάποια μέρα στο φως;

      

amagnik3.jpg

 

 

 

 

Ο γέρος τεχνίτης είναι από τα πιο υπεύθυνα όντα που γεννιούνται στη γη.

Σηκώνει την ευθύνη μιας πάλης ζωής και θανάτου.

 

 

amagnik4.jpg   Φωτ. 1986


              Ο Παντοκράτορας
           σε ξυλόγλυπτο

 

  

agnik4.jpg

 

 Φωτ. 1986

 

 

 

"Το τέμπλο του Αγίου Νικολάου είναι ξυλόγλυπτο κέντημα λαϊκού τεχνίτη που απηχεί τη φυσιοκρατία της τέχνης του 18ου αιώνα".

 

 

 

  

 

 

     amagnik5.jpg

 

 

 

   λεπτομέρεια

 

 

 

 

 ΄Αγιος  Ιωάννης (Βούλγαρη)

(14ος - 15ος μ.Χ. αι.)

Μονόκλιτη Βασιλική

Ζωγραφισμένη σε δυο περιόδους

                                                                                                                   

           agnikb.jpg

" Αν έχουμε το προνόμιο να έχουμε παράδοση αιώνων έχουμε συγχρόνως και το χρέος να συντηρούμε και να δημιουργούμε μέσα στην παράδοση αυτή κρατώντας γερά τά πάτρια".

agnikb2.jpg

 

 ΙΙ. ΑΝΩ  ΜΕΡΟΣ  

1.  ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΩΤΗΡΑ ΧΡΙΣΤΟΥ

  (13ος μ.Χ. αι.)

Μονόκλιτη Βασιλική με τρούλλο.

Ο αρχιτεκτονικός   ρυθμός είναι τοπικός και θέλει προσθήκη τρούλλου στο νάρθηκα

 

kaloydiana.jpg  Βρίσκεται στις Βορειοανατολικές πλαγιές του όρους Κέντρους, απομεινάρι του μοναστηριακού συγκροτήματος  πήρε το όνομά του σύμφωνα με την παράδοση από το όραμα της Κόρης στο Φουρφουρά, που είδε καλά την Παναγία (Καλώς ειδέναι -Καλοείδενα). ΄Εχει οικοδομηθεί σε δύο περιόδους. Η αψίδα του μονόχωρου ναού είναι η τρίτη κατά σειρά που κτίστηκε στην ίδια θέση. Η προσθήκη του τρούλλου είναι μεταγενέστερη και βαραίνει θανάσιμα το μνημείο (1986).

 

 

   kaloyd1.jpg

 

 

Διακρίνονται ίχνη ανοιγμάτων κτισμένων με πλίνθους, κατά τη βυζαντινή παράδοση, σε αντίθεση με τα λίθινα μεταγενέστερα ανοίγματα.

 

 

 

kaloyd2.jpg

 

 

 

Το γονάτισμα του τρούλλου ράγισε στ' ανατολικά το μνημείο...

Το μνημείο λύγισε  αβοήθητο το χειμώνα του1993.

 

 

 

   kaloyd3.jpg

 

  Μια εικόνα ... χίλια λόγια.

Το Αμάρι,ο νομός Ρεθύμνης, έχασε ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία του.

 

 

 

 

 kaloyd4.jpg

 

1994

 Τοιχογραφίες που επέζησαν μετά την καταστροφή του μοναστηριού από τους Τούρκους, περισσότερο από εκατό χρόνια, θα χαθούν σύντομα από το χειμώνα ... της δικήςμας αδιαφορίας.

Ας αποτοιχισθεί με φροντίδα της 13ης Εφορίας Αρχαιοτήτων ό,τι απέμεινε.

 

 

Αναστήλωση και αποκατάσταση των τμημάτων που έχουν καταπέσει θα μπορούσε να γίνει, αν υπάρξει ενδιαφέρον. Ποτέ όμως η αναστήλωση μόνο με σύγχρονα υλικά (τσιμέντο)

 

 

kaloyd5.jpg

 

 

1994

 Συντήρηση των μνημείων σημαίνει συντήρηση της πνευματικής τους παρουσίας, άνθρωποι που βιώνουν το ήθος του τόπου, είναι πάντα έτοιμοι να θυσιαστούν γι' αυτά.

"Γι' αυτά πολεμήσαμε".

 

  kaloyd6.jpg

 

 

Στον εξωτερικό τοίχο του Ιερού πάνω από τη διακοσμητική θυρίδα, υπάρχει εντοιχισμένο "Πελέκι" λαξευμένο κυκλικά σε ομοίωμα νεανικού προσώπου. Η παράδοση - θρύλος θέλει την κόρη να βλέπει την Παναγιά στο σημείο που θεμελιώθηκε η Εκκλησία.

 

 

 

 

kaloyd.7.jpg

 

Λεπτομέρεια

 

 

 

 

 Στην Καλοείδενα έφθαναν ευλαβικά οι άνθρωποι σαν προσκυνητές του χώρου που αποκαλύθηκε η μάνα

του Θεού.

 

 

 

 

 

 

ΙΙΙ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ  

΄Αγιος Νικόλαος

  (14ος μ.Χ. αι.)

Μονόκλιτη Βασιλική 

 

1.jpg

                                    Παράδοση σημαίνει ότι πρέπει να γνωρίζεις όλα όσα έδωσε ο τόπος σου ...

 

 2.jpg                                                      Αυτά θα σε βοηθήσουν να μάθεις ποιός είσαι.

   ag.nik3.jpg

  Οι  Απόστολοι από τη Δευτέρα Παρουσία

 

3.jpg

 

 

 

 

 

Ο G. Cerola  στην περιήγησή του είδε "Τιμωρίες Κολασμένων" και αφιερωτές (19). (Μοnumenti τ.ΙΙ) .

 

 

Σήμερα:  οι τοιχογραφίες έχουν ανάγκη από συντήρηση

 

ΙΙΙ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ  

2. ΄Αγιος Σπυρίδων

  (14ος μ.Χ. αι.)

Μονόκλιτη Βασιλική 

 ag.spyr.jpg

 

 

  Μονόκλινη Βασιλική

Ζωγραφισμένη ολόκληρη και συντηρημένη.

 

 

 

 ag.spyr2.jpg

 

Ο πρακτικός λαός, διέθετε παιδεία, κρέμασε την καμπάνα σ' ένα σίδερο στη μεγάλη πλευρά του ναού.

Με τον ίδιο τρόπο ήταν κρεμασμένη η καμπάνα στο Σωτήρα Χριστό στην Καλοείδενα. 

 

 

 

                                     

ag.spyr3.jpg

 

Ο Χριστός στηθαίος στο τεταρτοσφαίριο της Κόγχης του Ιερού με υπερβατική κλίμακα. Στο αριστερό χέρι κρατά ανοικτό Ευαγγέλιο με επιγραφές και με το δεξί χέρι ευλογεί. (Κ.Καλοκύρης)

Το πρόσωπο έχει χαθεί... περιμένει το χέρι του συντηρητή.

 

 

 

ag.sryr4.jpg

 

Το τέμπλο, απαράδεκτη προσθήκη στο μνημείο, είναι μεταγενέστερο και αλλοιώνει την όψη του ναού στο εσωτερικό.

Σήμερα: υπάρχει ανάγκη για εκπαίδευση, καλλιέργεια του αισθητικού μας κριτηρίου.

 

 

 

 

                                                                     
ΠΕΡΙΟΧΗ  ΑΣΩΜΑΤΟΙ

ΑΓΙΑ  ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 

  (13ος  μ.Χ. αι.)

Σταυροειδής με τρούλλο

     as1.jpg

Δυτικά της Μονής Ασωμάτων βρίσκεται ο μικρός βυζαντινός ναός σε σχήμα σταυρού με τρούλο.
Από κάποιο άλλο αρχικό ναό σώζεται μόνο ο βόρειος τοίχος με τον τάφο. Ο υπόλοιπος ναός έχει αντικατασκευασθεί πιθανότατα κατά τον 15ο και 16ο αιώνα και έχει επισκευασθεί μεταγενέστερα.

   as5.jpg

Στο εσωτερικό του ναού στο βόρειο τοίχο κάτω από το ανακουφιστικό τόξο βρίσκεται ο τάφος των αδελφών Χορτάτζη. Η ιστορία του τόπου περνά μέσα από την τοιχογραφία που έχει καταστραφεί από την υγρασία.

 as2.jpg

 

 

Στη φθαρμένη ζωγραφική διακρίνονται τα δύο αδέλφια με τα χέρια υψωμένα σε όρκο πριν τη μάχη κατά των Ενετών. Στο κέντρο της τοιχογραφίας "οι κτήτορες φέρνουν το ομοίωμα του ναού, τον οποίο ίδρυσαν, πράγμα που δεν ανταποκρίνεται προς το πραγματικό κτίριο, είναι ένα σχηματικό ομοίωμα".

  " Η Ζωγραφική κατέχει θεία δύναμη ". Υπερνικά την απόσταση, "μ ε τ α β ά λ λ ο ν τ α ς   τ ο υ ς  α π ό ν τ ε ς   σ ε   π α ρ ό ν τ ε ς " και υπερβαίνει το χρόνο και τη μοίρα των θνητών "κ ά ν ο ν τ α ς  τ ο υ ς   ν ε κ ρ ο ύ ς   ν α   μ ο ι ά ζ ο υ ν   ζ ω ν τ α ν ο ί   ύ σ τ ε ρ α   α π ό   α ι ώ ν ε ς"

 

 

  as3.jpg

  Στη φωτογραφία του G.Gerola από την περιήγησή του στην Κρήτη 1901-1902 η επιγραφή είναι ευκρινής:
ΔΕΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΟΥΛΩΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΟΡΤΑΤΖΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΒΙΟΥ ΑΥΤΟΥ.

   "Η τοιχογραφία έχει για τη βυζαντινή εποχή την αξία που έχει ο Ερμής του Πραξιτέλη για την κλασική αρχαιότητα"
                                                                                                         Ξανθουδίδης

 Η σημερινή κατάσταση (1994) ενισχύει την πρόταση για την αποτοίχιση των τοιχογραφιών για να διασωθούν. (Εισηγήτρια για την αποτοίχιση είναι η Αρχαιολόγος Αικατερίνη Μυλοποταμιτάκη).

 

 
as4.jpg

      Η φωτογραφία ανήκει στο αρχείο της ΙΓ' Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων

 

ΠΕΡΙΟΧΗ  Χ. ΘΡΟΝΟΣ

ΚΟΙΜΗΣΗ της ΘΕΟΤΟΚΟΥ

  (14ος  μ.Χ. αι.)

  Μονόκλιτη Βασιλική. Μνημείο της Ενετοκρατίας

 

  th2.jpg

Το έμβλημα στο θύρωμα δηλώνει τους κτήτορες Καλλέργηδες.

Ο μικρός ιδιωτικός ναός είναι κτισμένος πάνω στο βόρειο κλίτος της Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής του 6ου μ.Χ. αιώνα, της οποίας τμήματα σώζονται γύρω από το ναό και το δρόμο.

  th3.jpg

   Μωσαϊκό  δάπεδο

«Το μωσαϊκό ήταν κατασκευασμένο με άσπρες, μπλε, κόκκινες και καφέ ψηφίδες ακανόνιστης κοπής και φαινόταν κυρίως σε τρεις λωρίδες κατά μήκος του κεντρικού δρόμου του χωριού. Δυτικά ήταν μια στενότερη λωρίδα με διπλό πλοχμό, αλλά το μωσαϊκό συνεχιζόταν ακόμη δυτικότερα κάτω από τα σπίτια του χωριού.

    Τα υπόλοιπα σχέδια ήταν κυρίως γεωμετρικά: φολιδωτό κόσμημα «σηρικός τροχός», τετράγωνα σμιλευόμενα, ομόκεντροι κύκλοι. ΄Όπως φαίνεται, κατά δύο συνεχόμενες σειρές ήσαν ομόκεντροι κύκλοι και κύκλοι με εξάφυλλους ρόδακες με μίσχους και κισσόφυλλα σε κάθε γωνιά, στις επόμενες δύο σειρές εγγεγραμμένα τετράγωνα με μικρότερους κύκλους. Το συνεχές αυτό τμήμα ήταν ορατό σε έκταση 8x2,70 μ. περίπου, αλλά ατυχώς  καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά παρά τις επανειλημμένες  στερεώσεις με μπετόν γύρω. Νότια της εκκλησίας φαίνεται ακόμη μικρό μέρος μωσαϊκού με σχέδια πιο περίπλοκα, όπου σπάζει ο καθαρά γεωμετρικός  χαρακτήρας λ.χ. διασώζεται  ακόμη σε καθαρό σχέδιο ένα πουλί (πάπια ή περιστέρι)».

Το μωσαϊκό δάπεδο, το Βαπτιστήριο και μερικές Ρωμαϊκές κολόνες ανήκουν στο εσωτερικό του Παλαιοχριστιανικού ναού. Η ανασκαφή και η συντήρηση του ναού έγινε ανάμεσα στο 1977 & 1979. 

 th4.jpg

 

      koim2.jpg

 

Η χρονολόγηση του ναού  έγινε
σε σχέση με ελλιπείς επιγραφές
άλλων χρονολογημένων ναών.

 

                                       Η Παναγία  δεξιοκρατούσα

πάνω σε Θρόνο με πηδάλιο.
Τα μάτια αμυγδαλωτά,
   γεμάτα έκφραση. 

 

 
koim3.jpg  

 

      Οι γραμμές διακρίνονται – ξεχωριστό περίγραμμα.

 

 

 

Το βάθος του χώρου δίνεται από το σχεδίασμα των διπλανών μορφών στην κατασκευή του προσώπου και του σώματος. Οι συνθέσεις αυτής της μορφής δίνουν το ύψος και το πλάτος (2 μεγέθη).

 Η ελαστικότητα επιτυγχάνεται από το χρωματισμό δηλ. τον κυματισμό του χρώματος σε πρόσωπα και σώματα. Το λαμπίρισμα δίνεται με λευκές γραμμές του πινέλου. Κυρίως με το ρυτίδωμα και το ξαναδόσιμο του όγκου του σώματος επιτυγχάνεται η δυνατότητα της προοπτικής χωρίς να υπάρχει. Τα στοιχεία αυτά αρχίζουν να διαμορφώνουν τον τύπο των φορητών εικόνων. Τεχνική από τα τέλη του 14ου έως τις αρχές του 16ου αιώνα.

k1.jpg

Από το Πρόγραμμα  Περιβαλλοντικής  Εκπαίδευσης Γυμνασίου Συμβρίτου

 

ΠΕΡΙΟΧΗ  ΜΕΡΩΝΑ

ΚΟΙΜΗΣΗ της ΘΕΟΤΟΚΟΥ

  (14ος - 15ος  μ.Χ. αι.)

 Τρίκλιτη θολοσκέπαστη Βασιλική

 
k7.jpg
 
Από το 14ο αιώνα και μετά βρίσκομε πιο σύνθετα κτήρια
και ιδιαίτερα φροντισμένα σε περιοχές που ευημερούν.
 
 
 
kk.jpg
  k3.jpg
 
 
  
 
Ιδιωτικός ναός της ισχυρής
κρητικής  οικογένειας
των Καλλέργηδων.
 
 
Η εξωτερική όψη έχει φιλοτεχνηθεί  
με γλυπτική διακόσμηση
 
 
 
 
 
 
 
k4.jpg
 
 
Το οικόσημο στην άκρη του διακοσμημένου
παραθύρου μαρτυρεί ότι κτήτορας του
ναού είναι η ευγενής οικογένεια
Αλεξίου Καλλέργη.
 
 
G. Gerola "Ενετικά μνημεία της νήσου Κρήτης".
΄Εκδοση Ινστιτούτου της Βενετίας τ. ΙΙ Fig.351
 
   
Στή βόρεια είσοδο φέρει τα οικόσημα των
Καλλέργηδων και στη νότια πλευρά είναι χαραγμένο
ο δικέφαλος αετός, βυζαντινό έμβλημα. 
 
 
    
 
 
 
 k6.jpg
 
" Ο εν Κανά γάμος " - " Μεταμόρφωση " -  " ΄Εγερση Λαζάρου " -  " Βαϊοφόρος"
Τοιχογραφίες 14ου αιώνα
Ανακάλυψη του Αρχαιολόγου κ. Εμμανουήλ Μπορμπουδάκη
με το χέρι του συντηρητή κ. Μιχάλη Τρουλλινού.
   

Σημαντικό μνημείο της τεχνοτροπίας είναι οι εξαίρετης ποιότητας τοιχογραφίες της μεγάλης Εκκλησίας της Παναγίας του Μέρωνα, που άρχισαν ν’ αποκαλύπτονται κάτω από μεταγενέστερα ασβεστώματα. Η συγκεκριμένη τεχνοτροπία εντάσσεται στα χρονολογικά όρια της καλλιτεχνικής δραστηριότητας μιας γενιάς ζωγράφων, που οργανωμένοι πιθανόν σε εργαστήριο, δούλεψαν  δραστήρια σε συγκεκριμένες μόνο περιοχές της βενετοκρατούμενης Κρήτης. Το γενικό πλαίσιο της τέχνης που κυριάρχησε  στη ζωγραφική των βαλκανικών χωρών κατά το δεύτερο μισό του 14ου αιώνα εξαρτάται από τη ζωγραφική της πρωτεύουσας ερμηνεύεται ως φάση και παραλλαγή της πρωτευουσιάνικης τέχνης. Η ζωγραφική αυτή βρίσκει μια λαϊκότερη ερμηνεία μπορεί να ερμηνευτεί από την ύπαρξη πρώτων και δεύτερων ζωγράφων στο εργαστήριο που μετέφερε την τεχνοτροπία αυτή και στο νησί της Κρήτης.

 koim4.jpg

Παναγία Οδηγήτρια.  Τοιχ. 14ου αιώνα.
Φορητή εικόνα-αυγοτέμπερα σε ξύλο.

… « Το πλάσιμο γίνεται με ζωγραφική διάθεση, χωρίς γραμμικά περιγράμματα και το πρόσωπο της Παναγίας, με το κανονικό ωοειδές σχήμα, τα ωραία φρύδια, με τη μακριά ελαφριά καμπύλη και λεπτή μύτη, το μικρό σαρκώδες στόμα και το πλαστικά τονισμένο πηγούνι, αποδίδει τον παραδοσιακό φυσιογνωμικό τύπο της Οδηγήτριας (…). Ο διάφανος αυτός φωτισμός προσδίδει ένα μεταφυσικό χαρακτήρα στη λυγερή μορφή της Παναγίας, όπως και στου μικρού Χριστού, που είναι και αυτός πλασμένος με τις ίδιες αισθητικές αρχές της παλαιολόγειας τέχνης, του τέλους του 14ου αι. Η πολύ υψηλή ποιοτική στάθμη της ζωγραφικής και η χρονολογική της ένταξη σχετίζουν την εικόνα με την καλλιτεχνική παράδοση της κωνσταντινοπολίτικης ζωγραφικής, που εισδύει στο νησί της Κρήτης με τους πρόσφυγες ζωγράφους. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός της αφιέρωσης της εικόνας από τους Καλλέργηδες στο ναό της Παναγίας Μέρωνα, ίδρυμα της επισημότερης οικογένειας της κρητικής ευγένειας, όπως βεβαιώνει το ζωγραφιστό οικόσημο των Καλλεργών ανάμεσα στην τοιχογραφική διακόσμησης  του ναού, προσφέρει μια μαρτυρία για τις σχέσεις της κρητικής φεουδαρχίας με την κωνσταντινουπολίτικη παράδοση τέχνης».

 

 k5.jpg

από Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Γυμνασίου Συμβρίτου

 

 

Είσοδος Μελών

mail.google 3
Ιουλ 2208

ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ Φώς στο σκοτάδι, που χαρίζει την ελπίδα, 'Ιριδας χρώματα ξεχύνονται εμπρός σου, Λάμψεις ουράνιες που τρέφουν την πατρίδα, Ωραίου και Αληθινού Ναός όπου Νούς σε προσκύνημα κερί ανάβει Aγάπης, Κάλλους, Πνεύματος. Σε αντάρας πέλαγα, σύ, ω!… Περισσότερα
Οδυσσέας Ελύτης
Μαρ 1840

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ

OΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Νεανικά χρόνια Ο Οδυσσέας Ελύτης γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του Παναγιώτη Αλεπουδέλλη και της Μαρίας Βρανά. Ο πατέρας του καταγόταν από τον συνοικισμό Καλαμιάρης της… Περισσότερα
Κωστής Παλαμάς
Μαρ 1629

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, διηγηματογράφος και θεατρικός συγγραφέας, από τις σπουδαιότερες πνευματικές φυσιογνωμίες του νέου Ελληνισμού. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής «γενιάς του 1880» και της αποκαλούμενης «Νέας… Περισσότερα