ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ - ΣΥΜΠΑΝΕ

 

 Από τη Λαογραφική έκδοση "ΣΥΜΠΑΝΕ" του Γιάννη Σκουλούδη

 

 Ευτυχισμένο το σπιτικό εκείνο,
μέσα στο οποίο βρίσκονται ενωμένα
η κούνια του παιδιού και η πολυθρόνα της  γιαγιάς

 Β. Ουγκώ

  Δίπλα στην κούνια του μωρού  η καρέκλα της γιαγιάς,  κατά τον Β. Ουγκώ,     αλλά και του παππού συμπληρώνουμε  εμείς..."

 

  Ο  ΠΑΠΠΟΥΣ

 

      Είναι όμορφο η ιστορία να γράφεται και να διαβάζεται, πιο όμορφο όμως είναι και πιο κατανοητό να τη μεταφέρει κανείς με το στόμα, να τη λαλεί. Και ποιοί άλλοι θα μπορούσαν να προσωποποιήσουν την έννοια του ρήματος λαλώ εκτός από τον παππού και τη γιαγιά; Λαλούσαν ο λάλος και η λάλη,   στα ανήμπορα να σκεφτούν κι ανήμπορα να διαβάσουν μικρά εγγόνια και γίνονταν τα πρώτα γι' αυτά βιβλία και η πρώτη μάθηση.

    Αν όμως η γιαγιά  με τις διηγήσεις της και τον τροπο ζωής της δίδασκε την πανάρχαια ιστορία της Κρήτης και της οικογένειάς της, ένα άλλο πρόσωπο, μια άλλη μοναδική φυσιογνωμία έρχεται να συμπληρώσει την εικόνα της  και να σφραγίσει με τη δική του δυναμικότητα, με το βαθυστόχαστο και ειλικρινή λόγο του τις καρδιές των εγγονιών. Ο παππούς.

    Ο Κρητικός θυμόσοφος παππούς με τη ράβδα του, τη λυγερή, τις περισσότερες φορές, κορμοστασιά του, το βαθύ στυλωμένο στους αιώνες βλέμμα του, τρυγάει τώρα στα γεράματά του τ' αποτελέσματα της προσπάθειας μιας ολόκληρης ζωής. Κι αμείβεται πλουσιοπάροχα μπροστά στις γεμάτες έκφραση φυσιογνωμίες των μικρών εγγονιών, που λαίμαργα ρουφούν τα λόγια του. Λαλούσε, ο παππούς, στα παιδιά και εγγόνια ιστορίες και παραμύθια, γεγονότα και   παράδοση. Λαλούσε, για τις μάχες στους πολέμους που έζησε, για τους σκοτωμούς και τις αιχμαλωσίες, για τις ταλαιπωρίες του ίδιου μα και της οικογένειας για χάρη της πατρίδας και της θρησκείας.

    Στο τζάκι, κοντά στη φωτιά το χειμώνα ή στο πλακόστρωτο το καλοκαίρι, συντρόφευε μικρούς και μεγάλους κι η φωνή του ακουγόταν απ’ όλους με περίσσια προσοχή!

    Κι ήξερε να κρατεί επάξια τη θέση του παππού, μα και να την τιμά, μια κι  ο Θεός τον αξίωσε στη ζωή του να την κατέχει. Να δει παιδιά, εγγόνια και πολλές φορές και δισέγγονα. Τον καμάρωναν και τα παιδιά και τα εγγόνια του έτσι όπως φόραγε την παραδοσιακή στολή,  περιποιημένος και καθαρός  να δίνει το παράδειγμα στους νεώτερους. Η φωνή του γινόταν σφραγίδα στ' αυτιά όλων και αξέχαστη.  Κουβέντιαζε για τη ζωή του και  εκπλήσσονταν κι ο ίδιος από τα βάσανα και τις κακουχίες που πέρασε ! Ξαναγύριζε η σκέψη του πίσω στις γιορτάδες και τις μεγάλες σκολάδες, στα πανηγύρια και τα χαροκόπια!

     Ντυμένος με την κρητική στολή  έσερνε τα εγγόνια το πρωί της Κυριακής μαζί με τη λάλη  στην Εκκλησία. Πριν από τη θεία κοινωνία ασπαζόταν τις άγιες εικόνες και  ζητούσε εκεί μπροστά συγχώρεση από τους συγχωριανούς του, ενώ χαιρετούσε και πολυχρονούσε στον αυλόγυρο της εκκλησιάς όλους,  που  παρακολούθησαν την αναίμακτη θυσία του Κυρίου. Αλλά και επίτροπος στην Εκκλησία και ψάλτης στο αναλόγιο! Τι σπουδαία θέση για κάθε χωριό, που  τιμούσαν και καμάρωναν όσους παππούδες μπορούσαν ν΄ ανέβαινουν σ’ αυτό!  Απολούτρουγα έπιναν τον καφέ τους στο καφενεδάκι του χωριού μαζί με τον παπά. Κι ήταν να ζηλεύεις την παρέα, γιατί θ’ άκουγες, συνήθως, σοβαρά και ωραία πράγματα.

   Αυστηρός στο τραπέζι το μεσημέρι της Κυριακής, καθώς και τις άλλες μέρες. ΄Επρεπε να καθίσουν όλοι, να κάνουν προσευχή και μετά ν' αρχίσουν να τρώνε χωρίς να μιλάνε. "Δε μιλούνε παιδιά μου, όταν τρώνε, γιατί μπορεί να πνιγεί κανείς", έλεγε  και πρόσθετε. "Στο τραπέζι, έρχεται ο Χριστός και πρέπει να ‘μαστε σοβαροί”. Κι ακόμα: «Τελειώνοντας το φαγητό, θα κάνετε το σταυρό σας και θα λέτε, Δόξα σοι ο Θεός! ".

     Πολλές φορές μετά το φαγητό της Κυριακής, έβαζαν τα καθημερινά τους και πήγαιναν ν' αναμαζώξουν κάποιο ξωκλήσι ή να χτίσουν κάποια εκκλησία! Πόσες εκκλησίες και ξωκλήσια σε δύσκολα και δύσβατα σημεία οι πιστοί αντάμα με την κρητική δύναμη δεν έχτισαν!

     Μίλαγε , ο παππούς, για τους συγγενείς και τους συντέκνους με ιδιαίτερο θαυμασμό και δίδασκε τον τρόπο  να διατηρούνται οι σχέσεις αυτές. Γέμιζε νοσταλγικές αναμνήσεις και θύμησες όταν μιλούσε για τα  χαροκόπια σε τόπους και χωριά με ριζίτικα και  μαντινάδες, με χορούς και φαγοπότια, με φίλους καρδιακούς, με παρέες αξέχαστες, που κράτησαν μέρες να γλεντούν. "Δεν ξεμπλέκαμε", θυμόταν,  "όταν ανταμώναμε στους γάμους, στα βαφτίσια, στα πανηγύρια". ΄Ολες οι διασκεδάσεις ήταν γεμάτες  από διάθεση, αγάπη, κέφι και το φαγοπότι ολοκλήρωνε την παρέα. Αληθινές παρέες που κρατούσαν τους ανθρώπους και τους έδιναν κουράγιο για να συνεχίσουν τη ζωή τους που  ήταν δύσκολη και στερημένη από πολλά πράγματα! Μα τον παππού, δεν τον ένοιαζε, δόξαζε το Θεό για όσα, έστω και λίγα του έδινε!

     Νουθετούσε πολλές φορές, ο παππούς,  ανθρώπους που από ασήμαντα πράγματα έπιαναν κακοσύνη. Η γνώμη του ήταν σεβαστή και πάντα βάραινε όταν τον καλούσαν για να μοιράσει την πατρογονική περιουσία στ' αδέρφια. ΄Οσο κι αν κάποτε να μη φαινόταν τέλεια, τ' αδέρφια τη σεβόταν και δεν αντιγνωμούσαν.

      ΄Ηταν τότε ο παππούς ο δάσκαλος, όχι μόνο της ζωής, αλλά  και της δουλειάς. "΄Ετσι, παιδί, θα σκάβεις τ' αμπέλι, έτσι θα κλαδεύεις, έτσι θα ρίχνεις το θειάφι.» Κι ακόμα «Τόσο νερό και τόσα... θα βάλεις στο μούστο στο βαρέλι...»

      Στο χωράφι για τη σπορά, ήξερε σε ποιο χωράφι πρέπει να σπείρουν το στάρι, πού το κριθάρι και πού τα όσπρια. Τ' άγρια δέντρα γίνονταν ήμερα και καρποφόρα με την επέμβασή του και τη γνώση του χάρη στον πετυχημένο εμβολιασμό του.

     Σ' όλες τις δουλειές η παρουσία του ήταν απαραίτητη, ήταν αναγκαία, ήταν με λίγα λόγια «αυτός που ήξερε»...

    Κι ήταν η πείρα του και η προσφορά του τέτοια και τόσο μεγάλη, που ενωμένες μας δίνουν το δικαίωμα να τον θυμόμαστε και να τον τιμούμε, όσες γενιές κι αν περάσουν, έστω και με λίγες γραμμές που αφιερώνονται σε κάποια βιβλία!

Είσοδος Μελών

mail.google 3
Ιουλ 2208

ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

ΦΩΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ Φώς στο σκοτάδι, που χαρίζει την ελπίδα, 'Ιριδας χρώματα ξεχύνονται εμπρός σου, Λάμψεις ουράνιες που τρέφουν την πατρίδα, Ωραίου και Αληθινού Ναός όπου Νούς σε προσκύνημα κερί ανάβει Aγάπης, Κάλλους, Πνεύματος. Σε αντάρας πέλαγα, σύ, ω!… Περισσότερα
Οδυσσέας Ελύτης
Μαρ 1840

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ

OΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Νεανικά χρόνια Ο Οδυσσέας Ελύτης γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του Παναγιώτη Αλεπουδέλλη και της Μαρίας Βρανά. Ο πατέρας του καταγόταν από τον συνοικισμό Καλαμιάρης της… Περισσότερα
Κωστής Παλαμάς
Μαρ 1629

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, διηγηματογράφος και θεατρικός συγγραφέας, από τις σπουδαιότερες πνευματικές φυσιογνωμίες του νέου Ελληνισμού. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής «γενιάς του 1880» και της αποκαλούμενης «Νέας… Περισσότερα