ΣΜΥΡΝΗ: 27 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΗΜΕΡΑ ΣΑΒΒΑΤΟ

 
27 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ, ημέρα Σάββατο.
 
 H ημέρα  μαρτυρίου, για τον πατριάρχη  Σμύρνης Χρυσόστομο!        
 
  
     Ο μητροπολίτης το βράδυ που πέρασε δεν έκλεισε μάτι. Το πρωί πήγε στο ναό της Αγίας Φωτεινής. Τον ακολουθούν χιλιάδες χριστιανοί. ΄Ωρες σιγής και αγωνίας. ΄Εξω από την Αγία Φωτεινή ουρλιάζει ο τουρκικός όχλος. Ο Χρυσόστομος μπαίνει στο ιερό βήμα και προσεύχεται. Η πίστη του ακλόνητα στηριγμένη στον αιώνικο Λυτρωτή.
 
    Στ’ αυτιά του ηχούν τα λόγια του Κυρίου. «Γίνου πιστός άχρι θανάτου, και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής». Στην αγωνία του τον στηρίζει ο πρώτος επίσκοπος της Σμύρνης που μαρτύρησε, ο άγιος Πολύκαρπος.

     Η ιδέα του μαρτυρίου έχει χαλκεύσει την ψυχή του. Του έχει ταμιεύσει μεγάλα αποθέματα. Τα αποθέματα αυτά μοιράζεται με το λαό του. Τον παρηγορεί, τον ενισχύει, τον στηρίζει. Σε λίγο βγαίνει από την ωραία πύλη. Γονατίζει μπροστά στην εικόνα του Χριστού, έπειτα σηκώνεται και λέει στο λαό « Η θεία Πρόνοια δοκιμάζει την πίστη μας και το θάρρος μας. Αλλ’ ο Θεός δεν αφήνει τους Χριστιανούς. ΄Εχετε θάρρος».

     ΄Υστερα μοίρασε τρόφιμα σε όλους. Κατόπιν στον άμβωνα για να μιλήσει. Την ίδια στιγμή μπαίνουν στο ναό ένας υπαστυνόμος και ένας στρατιώτης με εφ’ όπλου λόγχη. Τον καλούσε ο φρούραρχος Σαλή Ζεκή βέης. Ωδηγήθηκε ενώπιόν του. Αυτός του πρόσφερε μια βυσσινάδα και έπειτα του έδωσε να υπογράψει μια προκήρυξη με την οποία εκαλούντο όλοι οι χριστιανοί να παραδώσουν τα όπλα. ΄Επειτα αφέθη ελεύθερος και επέστρεψε στη μητρόπολη.

 
΄Ωρα 10 το πρωί.
    
Μπαίνουν στην πόλη οι πρώτοι τσέτες έφιπποι. Το βράδυ φθάνει στην πόλη και αναλαμβάνει τη διοίκηση της στρατιάς ο Νουρεντίν πασάς, αμείλικτος εχθρός του Χρυσόστομου και απηνής διώκτης του Ελληνισμού. Είχε προλάβει να εκδώσει διαταγή για τις σφαγές των χριστιανών. Να τί έλεγε η αιμοσταγής αυτή διαταγή:

  « Ο Νουρεντίν πασάς πριν τρία χρόνια είχε απομακρυνθή από τη Σμύρνη ως επικίνδυνος για την τάξη με ενέργειες του Χρυσοστόμου. Τώρα έρχεται η στιγμή να του ανταποδώσει τα ίσα και χειρότερα.
      
΄Ωρα 8 το απόγευμα.

Στέλνει έναν υπαστυνόμο με δυο οπλισμένους στρατιώτες και τον συλλαμβάνουν μαζί με δυο άλλους δημογέροντες που ευρίσκοντο στη μητρόπολη, τους Τσουρουκτσόγλου και Κλιμάνογλου. Τους οδηγούν στο φρουραρχείο. Ο ιεράρχης ξέρει τι τον περιμένει. Όμως έχει την ψυχραιμία να γράψει ένα παρηγορητικό μήνυμα στον αδελφό του Ευγένιο, το οποίο θα πάει στη μητρόπολη τη άλλη μέρα το πρωϊ, όταν το μαρτύριό του θα έχει συντελεσθή:
       
« Αγαπητέ αδελφέ, μας κράτησαν απόψε εμέ ως πρόεδρον της Μικρασιατικής αμύνης, τους άλλους ως μέλη. Μην ανησυχείτε …»

Στα πρακτικά της γαλλικής βουλής (1/27-10-1922) είχε καταχωρημένα για το μαρτύριο του Χρυσοστόμου Σμύρνης τα εξής:

      « Όταν το γαλλικόν άγημα απεχώρησε» - είχε αποσταλή για να εξασφαλίσει τη σωτηρία του κινδυνεύοντος επισκόπου Σμύρνης Χρυσοστόμου – «κατέφθασε με άμαξαν Τούρκος αξιωματικός συνοδευόμενος από δύο στρατιώτας και εζήτησεν από τον Χρυσόστομον να τον ακολουθήσει. Ωδήγησαν τότε τον Ιεράρχην εις τα άκρα των ευρωπαϊκών συνοικιών εμπρός εις ένα κουρείον. Εκεί του εφόρεσαν άσπρην μπλούζαν, ίσως δια να διακρίνεται καλύτερα, και εκεί διεδραματίσθη φρικτόν έγκλημα, από εκείνα που είναι γεμάτη η ιστορία των μαρτύρων. Του εξερρίζωσαν τα γένεια, τον μαχαίρωσαν, του έκοψαν την μύτη και τα αυτιά. Παρά το πλευρόν των ανδρών έλαβον μέρος εις τα βασανιστήρια και αι γυναίκες. Οι παρόντες ναύται μας, πάνοπλοι, ήσαν αγανακτησμένοι, έξαλλοι. Υποχρεωμένος, όμως, από τας διαταγάς που είχεν ο επί κεφαλής αξιωματικός τους απειλεί με το περίστροφον εις το χέρι ότι θα τους πυροβολήσει αν θελήσουν να επέμβουν. Μετέφεραν κατόπιν (οι Τούρκοι) τον ιεράρχην εις τας τουρκικάς συνοικίας όπου τον διεμέλισσαν και τον αφήκαν βοράν εις τους σκύλους» (Αββάς Εδουάρδος Σουλιέ, βουλευτής Παρισίων).

 * Κείμενα: Από το Αφιέρωμα στην Ιωνία, την Αλύτρωτη Ελληνική Επαρχία της Μικράς Ασίας της έκδοσης  "Εορτολόγιο 1996" της Ορθόδοξης Ιερ. Αδελφ. "Ο Σταυρός"